Mokgatlho wa Dingaka tsa Malapa (Botswana Association of Family Physicians) o tlaa etela bomme ba kwa Sepako kgwedi eno e le 20, go ba tlhatlhobela le go tsibosa ka kankere ya molomo wa popelo, gammogo le go thusa ka tsa botsogo ntle le tuelo epe.
Dr Keneilwe Motlhatlhedi go tswa kwa mokgatlhong oo, o tlhaloseditse BOPA fa kankere ya molomo wa popelo e le nngwe ya dikankere tse di bakang dintsho mo Botswana, selo se a reng se utlusa botlhoko ka gore e ka thibelwa le go alafiwa fa e lemogwa ka nako.
A re bontsi jwa bomme kwa magaeng ba bona thuso morago ga nako ka ntata ya go tlhaela kitso ka bolwetsi jo, le go tlhoka go etela bongaka go itekodisa le fa motho a sa lwale. O tlhalositse fa bomme ba ba dirang mo lekaleng la booki ba ithophetse go dirisa nako le bokgoni jwa bone go thusa bomme ba Sepako, kwa kgaolong ya Nata, mo kgweding eno ya bomme.
Dr Motlhatlhedi o supile fa setlhopha sa baithaopi mo thulaganyong e se tlaa goroga kwa Sepako Mopitlo a le lesome le boferabobedi, go rulaganyetsa tiro e. A re bomme ba tlaa tlhatlhobelwa kankere ya molomo wa popelo mahala, go akarediwa le Pap smear. Go tsweng foo, a re ba tlaa romelwa kwa mafelong a mangwe a kalafi go ya ka maduo a bone.
“Re tlaa ba fa thuto ya tsa boitekanelo, e e tlaa akaretsang tlhathobo ya madi a matona le sukiri mo mading,” Dr Motlhatlhedi a tlhalosa a bo a tlatsa ka gore, bomme ba tlaa fiwa kitso ka go tlhokomela boitekanelo jwa bone.
Lenaneo la tiro e, le tlaa akaretsa thuto ka phetogo ya loapi le kafa e amang botsogo ka teng. Go ya ka Dr Motlhatlhedi, go gotela ga loapi go baka mathata a mantsi a botsogo mme gape go ama temo-thuo le matshelo a batho ka go farologana. O supile fa lefatshe leno le itemogela mogote o o feteletseng le dipula tse dintsi, diphetogo tse di tsalang malwetsi. A re pula e baka monang, o o anamisang bolwetsi jwa Malaria.
“Ka jalo go botlhokwa go ruta batho ka ditlamorago tsa go fetoga ya loapi,” Dr Motlhatlhedi a supa.
O supile fa bomme ba tlaa abelwa dipeo tsa ditlhare gore ba di leme kwa malwapeng a bone, mme gape ba tlaa lema ditlhare kwa sekoleng sa motse, kgotla le kwa kokelwaneng, go thusa go fokotsa ditlamorago tsa phetogo ya loapi. Dr Motlhatlhedi o kopile badiri ba tsa botsogo ba bangwe go dirisana le bone go ruta bomme ka malwetsi a a ba amang le go atolosa ditirelo tsa tlhatlhobo ya molomo wa popelo.
Go ya ka pego ya bosheng, modulasetilo wa Mokgatlho wa Dingaka tsa Malapa, Dr Claire Brockbank, o kaile fa mokgatlho o itumelela go tshegetsa lenaneo le, le setlhogo sa letsatsi la mafatshefatshe le reng: Give to Gain, se se rotloetsa go abelana le tirisanommogo.
Dr Brockbank o akgotse Dr Kesegofetse Chabaesele, go simolola lenaneo la go isa ditlamelo tsa booki kwa setshabeng, le go tsamaya le setlhopha sa dingaka le baoki ba ba nang le maikaelelo a a tshwanang go ya go abelana nako le kitso ya bone le kwa magaeng.
Dr Brockbank a re o lemogile gore fa e sa le ka 2015, lefatshe leno le simolodisitse go neela basetsana ba dikole mokento wa Human Papillomavirus (HPV), a re kgato e, e dirwa go fokotsa kankere ya molomo wa popelo mo dikokomaneng tse di tlang.
O kgothaditse bomme ba dingwaga tse di masome mabedi le botlhano le go feta, go nna ba itlhatlhobela kankere ya molomo wa popelo, ka e le tsela e e ka thusang go lemoga diphetogo tsa ntlha tsa kankere le go thibela dintsho tse di bakwang ke bolwetsi.
A re lenaneo la go lema ditlhare ke go tokafatsa matshelo a bone mo tikologong e ba tshelelang mo go yone pele ga bokopano jwa World Organisation of Family Doctors (WONCA) Africa 2026, jo bo tlaa tshwarelwang mono Gaborone ka Lwetse. O laleditse mekgatlho ka go farologana go thusa go tokafatsa botsogo jwa bomme le go boloka matshelo a batho.

Leave a Reply